Chủ đề: Lý tưởng là gì?

Hôm nay một người nào đó đã hỏi mình, lý tưởng sống của mình là gì?

Giật mình quay lại hỏi chính bản thân mình, định nghĩa thế nào là lý tưởng sống? Dường như mình cũng chưa có cho riêng mình một định nghĩa về lý tưởng đó. Đó phải chăng đó là sự dung hòa của những mục tiêu cá nhân và của cộng đồng xã hội, đặt trong một hòan cảnh cụ thể của đất nước?

Ngày trước cha ông tham gia cuộc chiến giành độc lập cho dân tộc, cái chết - sự sống vô cùng mong manh. Nhưng hầu hết tuổi trẻ thời ấy vẫn quyết xông pha ra trận mạc, mang trong mình một lý tưởng sống cao đẹp và phù hợp với dân tộc, phù hợp với hoàn cảnh ngày ấy.

Ngày nay, thế hệ nối tiếp thế hệ, vẫn tiếp tục sống và chiến đấu chống cái đói nghèo, chống cái lạc hậu. Ai biết và hiểu được cái "nhục" khi biết mình thua kém dân tộc khác, ấy cũng là một mặt của lý tưởng sống cao đẹp. Có ai thấy được một đất nước diện tích chỉ bằng 2/3 so với Sàigòn, mà GDP của họ là 30,900 USD còn của ta là 690 USD (năm 2006). Người ta thì hướng vào top những nước hàng đầu thế giới, còn mình thì vẫn đang cố thoát khỏi nhóm nước kém phát triển. Nếu như so sánh mà không nói đến hòan cảnh lịch sử thì là rất khập khiễng và không toàn diện. Tuy nhiên, những con số đó nói lên nước nhà cần phải làm rất nhiều thứ để phát triển mạnh hơn, mà trong đó yếu tố con người là chìa khóa cho tất cả mọi quá trình.

Mặt trận chiến đấu hôm nay không tiếng súng, nhưng vẫn hết sức ác liệt. Vũ khí là tri thức, là bản sắc văn hóa dân tộc. Chiến thắng không có nghĩa là "giết chết" được kẻ thù mà chính là việc hợp tác để cùng sống, cùng phát triển. Mặt trận hôm nay quả là khác, tư duy của người chiến sỹ cũng phải khác so với những năm về trước. Tư duy của một thế giới hội nhập, hợp tác và cạnh tranh toàn cầu.

Trong một thế giới phẳng, lý tưởng sống không còn có ý nghĩa là tự xây dựng cho mình những mục tiêu xa vời, thiếu thực tế mà cần nhìn một cách tổng thể toàn diện với những tác động của môi trường toàn cầu hóa.

Nếu như ai đó hỏi mình bạn có sẳn lòng về nơi vùng sâu, vùng xa công tác không? Mình sẽ trả lời ngay là không. Có thể ai đó sẽ đánh giá là mình không yêu nước, không có lý tưởng sống, ham danh, hám lợi, vâng vâng và vâng vâng.

Nhưng hãy suy nghĩ lại. Liệu có phí công sức của gia đình nuôi mình ăn học đến mức có thể gọi là hy sinh cho mình như hôm nay, một môi trường đã chui rèn mình để có được tầm vóc như thế này? Mình về vùng sâu làm được gì? Khi mọi khả năng mình có không thể phát huy được, thậm chí nếu đặt trong môi trường vùng miền như thế, mình còn kém cả thanh niên địa phương về kinh nghiệm, tư liệu sản xuất, tính thích ứng hoàn cảnh cụ thể? Nếu mình về vùng sâu như thế, đây là một sự lãng phí xã hội rất lớn.

Một câu hỏi mà tôi hay được hỏi trước khi đi du học: học xong rồi có về nước hay ở lại nước ngoài luôn. Một câu hỏi không khó trả lời, nhưng để mọi người hiểu được là điều khó. Xin nhắc lại câu của một lãnh đạo hết sức nổi tiếng khi nhận định về làn sóng du học ở nước này, những sinh viên du học không về nước là vì nước, còn những người về nước là yêu nước. Trên cả hai vế, tất cả những du học sinh, dù có về nước hay không, đều có những đóng góp cho đất nước. Nhìn lại lực lượng Việt kiều ở Mỹ, tổng thu nhập của họ bằng với tổng thu nhập của cả nước trong một năm. Sự so sánh này hết sức có ý nghĩa khi ta nói đến sự đóng góp của những người gốc Việt đối với quê hương. Vấn đề là chính sách, giải pháp chúng ta ra sao đối với lực lượng này.

Có nhiều cách để thể hiện lòng yêu nước. Nhưng chỉ có một quê hương Việt Nam để thể hiện điều đó.

Mọi hành động thể hiện lòng yêu nước đều có thể quy về câu hỏi (mang tính định lượng), anh đóng góp bao nhiêu cho GDP của đất nước? Câu hỏi này có thể cân đo, đong đếm trên một bình diện nào đó của lòng yêu nước và lý tưởng sống (dù không phải là tất cả).

Lý tưởng sống hôm nay không chỉ hiểu đơn giản là lao vào những cái khó khăn nhất để chứng tỏ lý tưởng của mình. Mà cần nhìn ở một bình diện chung, cả tầm nhìn của đất nước và cả dòng chảy thế giới. Hoạch định chiến lược mục tiêu cho cuộc sống mình hiệu quả, phù hợp với sự phát triển đất nước, hợp lý hóa nguồn lực để tạo thế mạnh. Đó cũng là một định nghĩa của lý tưởng sống, theo ý kiến cá nhân.