Nghịch lý của ngành Điều

Hiện cả nước có khoảng hơn 400 ngàn ha điều, trong đó có hơn 300 ngàn ha cho thu hoạch với năng suất bình quân khoản 1,2 đến 1,3 tấn/ha. Với năng suất này, hằng năm sản lượng điều thô trong nước ước đạt khoảng từ 350 đến 370 ngàn tấn. Cũng theo Vinacas, với sản lượng này mới chỉ đáp ứng được 60% nguyên liệu; 40% nguyên liệu còn thiếu hụt đang được nhập khẩu từ các nước: Bờ Biển Ngà, Indonesia, Campuchia, Ấn Độ…

Trong khi đó, quỹ đất để phát triển cây điều đã cạn, nên diện tích trồng điều không được mở rộng thêm. Không những thế, hiện diện tích trồng điều trong cả nước đang giảm với tốc độ cao. Cụ thể là diện tích trồng điều hiện nay của cả nước đã giảm 30.000 ha so với cùng kỳ năm 2008. Chỉ tính riêng ở Bình Phước, diện tích trồng điều hiện nay đã giảm hơn 5.000 ha so với năm 2008. Nguyên nhân là do thời gian qua giá các loại vật tư nông nghiệp tăng cao, trong khi đó giá thu mua hạt điều lại liên tục xuống thấp làm cho nhiều hộ nông dân trồng điều không có lãi hoặc nếu có thì không tương xứng với công lao động và chi phí bỏ ra. Bên cạnh đó, những năm gần đây, giá mủ cao su liên tục tăng, người trồng cao su thu lãi lớn, nên đã có không ít hộ nông dân không còn mặn mà với cây điều, mà sẵn sàng chặt bỏ để đầu tư trồng cao su.

Bên cạnh đó, những năm trước đây, công nghiệp chế biến nhân hạt điều xuất khẩu thu lợi nhuận cao đã thu hút nhiều nhà đầu tư trong nước thành lập mới doanh nghiệp chế biến điều hoặc mở rộng quy mô sản xuất. Hiện cả nước có tới gần 1.000 doanh nghiệp chế biến hạt điều, từ Long An là một trong những vựa lúa ở đồng bằng sông Cửu Long đến Thái Bình là vựa lúa của đồng bằng Sông Hồng. Riêng ở Bình Phước hiện đã có tới 126 cơ sở chế biến nhân hạt điều sản xuất khẩu. Do đó lượng hạt điều sản xuất trong nước vốn đã không đáp ứng đủ công suất của các nhà máy chế biến, thì nay lại càng thiếu trầm trọng hơn.

Một nguyên nhân nữa là do không có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân trồng điều và các doanh nghiệp chế biến trong việc thu mua hạt điều thô của nông dân. Vì vậy, các thương lái được quyền tự do thao túng thị trường, thậm chí họ sẵn sàng thu mua với giá cao hơn của các doanh nghiệp và cơ sở chế biến. Sau đó, lượng hạt điều hàng hóa này được các thương lái trộn thêm tạp chất hoặc mang ngâm nước để tăng trọng lượng. Vẫn biết là vậy, nhưng khi thiếu nguyên liệu và để duy trì sản xuất, để giữ chân công nhân… nên buộc các nhà máy và cơ sở chế biến vẫn cứ phải mua của tư thương. Và điều này đã tạo ra nghịch lý là trong khi các doanh nghiệp chế biến phải nhập khẩu hạt điều thô từ nước ngoài, thì nông dân trong nước lại đang ồ ạt chặt bỏ cây điều. Với giá mủ cao su trên thị trường hiện nay, tình trạng chặt bỏ cây điều chắc chắn sẽ còn diễn ra với mức độ nhanh hơn, mạnh hơn trong thời gian tới.

Vì vậy, việc thiếu nguyên liệu đang là thách thức lớn đối với ngành công nghiệp chế biến điều và xem ra thách thức này không dễ vượt qua. Đã đến lúc các doanh nghiệp chế biến điều trong nước phải thức tỉnh để đầu tư cho người trồng điều nhằm chủ động nguồn nguyên liệu, nếu không thì chính các doanh nghiệp này sẽ phải trả giá đắt.

(Theo Báo Bình Phước)